Zina mı Daha Günah, Faiz mi? Bir Genç Gözünden İnceleme
Hayat bazen öyle karışık ki, bir anda moral bozucu bir soruyla karşı karşıya kalabiliyoruz. Özellikle “Zina mı daha günah, faiz mi?” sorusu da işte tam böyle bir konu. Bu soru bir yanda dini hassasiyetler, diğer yanda gündelik hayatın karmaşası derken, bizleri ciddi bir ikilemde bırakıyor. Hadi gelin, İzmir’de bir akşam çayı içimi gibi rahatça ve eğlenceli bir şekilde bakalım bu soruya. Hem biraz da iç sesimi dinleyelim, çünkü konu ciddi olmasına rağmen, biraz eğlenmek şart!
Faiz mi, Zina mı? Gündelik Hayattan İki Büyük Problem
Bir kahve içmeye gittiğimizde, “Zina mı daha günah, faiz mi?” sorusunu konuşmamış olsak bile, aslında bu ikisinin günlük hayatımızda her an karşımıza çıkması mümkün. Şimdi, bir düşünün. Öğle arası arkadaşlarla yedik bir pizzayı, yanında Coca-Cola içtik, sohbet ederken belki de “Oha, bu kredi kartı faizi ne kadar yüksek!” dedik. Ya da bir arkadaşımızın ilişkisinin sıkıntıya girmesiyle “Bence şöyle yapmalısın, bana kalsa hiç bu kadar zorlayıp riske girmezdim” diye nasihat ettik. Yani bir şekilde, hayatın tam içinde bu iki meseleyle de karşılaşıyoruz. Ama hangisi daha büyük bir “günah”?
Şimdi bu soruyu ciddi ciddi sormak da bir hayli eğlenceli, çünkü günlük hayatımızda bu iki kavramdan herhangi birini ciddi şekilde sorgulamıyoruz. Kredi kartı ödemesi için dua etmektense, en yakın arkadaşa “bu kadar borçtan nasıl kurtulacağım?” diye derin sohbetler yapabiliyoruz. Ama bir de, “Birini başka biriyle görüp” eski bir arkadaşın sosyal medya fotoğraflarına bakınca “Eee, işte bu kadar basit!” dediğimizde de, aslında bir parça zina kavramına da kayabiliyoruz. Peki, hangisi gerçekten daha günah?
Faiz ve Zina Arasındaki Farkları Konuşturmak
İlk başta hemen netleşmesi gereken bir şey var: Faiz ve zina konusu, dini literatürde oldukça ciddi birer kavram. Faiz, daha çok ekonomik bir kavramken, zina ise ilişkilerle ve ahlakla doğrudan bağlantılı. Ama işte bu fark, bizim gündelik yaşamda konuyu nasıl ele aldığımızla biraz karmaşıklaşıyor. Faiz, herkesin dilinde, ama zinadan biraz daha az bahsediliyor. Herkes faiz öderken, “Zina mı daha günah?” gibi bir soruyu sormaya çekiniyor. Sanki faiz ödeme işi herkesin kaderiymiş gibi.
Mesela geçenlerde, bir arkadaşım banka kredisi çekip, faizlerin arttığını söylediğinde, arka planda benim iç sesim şöyle bir şey söylüyordu:
İç sesim: “Vallahi bunu da yapıyorsan, git sen bir de şu zina olayına bak! Banka faizi değil, biraz da vicdan faizi!”
Şaka bir yana, faiz konusu Türkiye’de aslında çok yaygın ve kimse “bu faiz haram mı?” diye sormuyor. Neredeyse herkes, bir şekilde faize bulaşmış durumda. Ama zina konusu, “İyi ya, kimse beni yakalamaz” havasında değil. Kimse başkalarının hatalı davranışlarına öyle kolayca kayıtsız kalmıyor. O yüzden “Zina mı daha günah, faiz mi?” sorusunun bir anlamda gülünç tarafı da burada devreye giriyor: Faiz, ekonomik hayatın içinde zaten var, ama zina başkasının sınırlarına müdahale etmeyi gerektiriyor.
Zina mı Daha Günah, Faiz mi? Bir Diyalog
Şimdi bir de, konuyu bir diyalogla ele alalım. Geçen hafta bir kafede oturuyoruz, üç arkadaşız. Biri geçen ay kredi kartı borcunu ödeyememiş, diğeri yeni bir ilişkiye başlamış, bir diğeri ise her konuda “biraz daha dikkat et, biraz daha dikkat et” modunda. O an şu diyalog yaşandı:
Arkadaş 1 (kredi kartı borcu var): “Ya, bu kredi kartı faizleri arttı. Gerçekten içinden çıkamıyorum!”
Arkadaş 2 (yeni ilişki başladı): “Bir de ben ilişkiye başladım, şimdi sıkıntı oldu. O kadar zor bir durumdayım ki…”
Arkadaş 3 (yazılım mühendisi, hep mantıklı konuşur): “Bence ikisi de kötü. Ama sen, kardeşim, faizle başa çık, ilişkiye bakarız sonra.”
Ben (her zaman biraz kafa karışıklığı içinde): “Vallahi ben olsam, önce faizle bir anlaşır, sonra iki tarafta zarar etmeden çıkarım. Ama bir de şu var, zina sorusu işin içine girince…”
Herkes durup bir an düşündü. Hemen sonra bir kahkaha patladı, ama gözler birbirine kayarken, asıl soru kaldı: “Zina mı daha günah, faiz mi?”
Gülümseme Arkasında Gerçekler
Günahların boyutları tabii ki kutsal kitaplarda ve dini inançlara göre farklılıklar gösterir. Ama gündelik hayatta, o kadar şirin görünüyor ki! Zina ile faiz arasında bir karar vermek çok zor. Faiz her gün, her adımda karşımıza çıkıyor. Zina ise, bazen “yok” gibi görünse de, her an etrafımızda olabilir. Biri ekonomik hayatın kaçınılmaz sonucu gibi, diğeri ise insana dair bir davranış şekli. Zaten biz de hiçbiri için net bir karar veremiyoruz.
Şu gerçek var ki, faize kayıtsız kalmak kolay olsa da, zina bir yerde insanın vicdanını sarsar. Ama faizle savaşı kazanmak da o kadar kolay değildir. Sonuçta bu da insana dair bir şey, hem toplumsal hem bireysel.
Sonuç Olarak…
Zina mı daha günah, faiz mi? Kimse tam olarak kesin bir cevaba ulaşamaz. Ama şunu rahatlıkla söyleyebiliriz: Her iki kavram da hayatın içinde sıkça yer buluyor. Biri ekonominin şekil verdiği, diğeri ise ahlakın sınırlarını çizen bir kavram. Belki de önemli olan, hangisinin daha çok zarar vereceği değil, hangisine daha dikkat etmemiz gerektiğini bilmemizdir.
Hayat zaten başlı başına bir sınav. O yüzden, bazen gülüp geçmek en iyisi. Ama önemli olan, doğru kararları verirken vicdanımızı kaybetmemek.
Ve son olarak… Faiz mi daha günah, zina mı? Bu konuda kesin bir sonuç yok. Ama bence, biraz da “vicdan faizi”ni ödemek gerek!